Sedno sprawy

Prezentujemy poniżej z niewielkimi skrótami pierwszy rozdział wydanej w br. przez wydawnictwo Bellona książki znanego amerykańskiego historyka Philipa Jenkisa: Wojny w imieniu Jezusa, (autora min. wydanej w 2009 roku przez Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielońskiego Historii Stanów Zjednoczonych), opisującej najważniejsze spory teologiczne w historii chrześcijaństwa i ich wpływ na polityczną historię Europy, a nawet całego regionu, w którym rodziło się i rozwijało chrześcijaństwo.

W 449 roku czołowi ojcowie kościoła chrześcijańskiego zebrali się w Efezie w Azji Mniejszej, aby podjąć dyskusję nad naglącymi tematami teologicznymi. W decydującym momencie banda złożona z mnichów i żołnierzy przejęła kontrolę nad salą zgromadzeń i zmusiła biskupów do podp-

Wojtyłowie – ród włościański z Czańca

Karol Wojtyła późniejszy papież Jan Paweł II zawsze podkreślał: – Jestem związany z parafią czaniecką przez moich przodków.

Hortulanus, co znaczy drobny rolnik i agricola, co znaczy rolnik

Rodzina Wojtyłów wywodzi się z Czańca, wsi położonej na prawym brzegu Soły u podnóża Palenicy, Bukowskiego Gronia i Złotej Górki.

– Nie tylko Wojtyłowie, ale wszyscy mieszkańcy Czańca są dumni z tego, że Błogosławiony Jan Paweł II ma tu swoje korzenie – mówi ks. prałat Stanisław Śmietana, proboszcz parafii św. Bartlłomieja w Czańcu.

Informacje o Wojtyłach czanieckich pojawiają się dopiero w II połowie XVIII wieku.

Najstarszy ślad nazwiska Woytyła lub Wojtyła, pisane zamiennie, to zapis dotyczący Macieja Wojtyły, urodzonego w -

ZSL i opozycja w środowisku wiejskim

Nakładem Oficyny Wydawniczej ASPRA-JR oraz Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego ukazała się książka Aleksandra Łuczaka – profesora Uniwersytetu Warszawskiego i Wyższej Szkoły Informatyki i Ekonomii TWP w Olsztynie, w latach 1998–2001 wicepremiera i posła na sejm z ramienia Polskiego Stronnictwa Ludowego pt. Dekada polskich przemian. Studium władzy i opozycji. Z blisko 1000 stronicowego opracowania poświęconego uwarunkowaniom odchodzenia od systemu tzw. „realnego socjalizmu” do demokracji i wolności gospodarczej wybraliśmy rozdział poświęcony środowisku, z którym autor był politycznie związany.

Inicjatywy opozycyjne na terenie wiejskim, które pojawiły się przed Sierpniem, miały ograniczoną skalę i zasięg regionalny. Znając zdecydowanie negatywne nastawienie władz do tworzenia związku zawodowego-

Jan Paweł II : Odpowiem na Twoje pytania

Nakładem Wydawnictwa św. Stanisława BM w Krakowie ukazała się książka zawierająca 222 pytania, te codzienne i te niecodzienne, jak pisze wydawca w notce promocyjnej. Odpowiedzi udziela sam Papież. Odpowiada tekstami swoich encyklik, przemówieniami, fragmentami książek. Korzystając z tej niezwykłej możliwości przedrukowujemy wybrane pytania i odpowiedzi związane z profilem naszego pisma

Kiedy tworzy się państwo, stanowi się w nim prawa, o czym nie wolno zapominać?

Nie można (...) pomijać niezliczonych uwarunkowań, w których urzeczywistnia się wolność pojedynczego człowieka: to prawda, że wpływają one na wolność, ale nie determinują jej do końca; ułatwiają albo utrudniają korzystanie z niej, ale nie mogą jej zniszczyć. Lekceważenie natury człowieka, stworz-

Stanisław Mikołajczyk w dokumentach aparatu bezpieczeństwa

Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu wspólnie z Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego – zainaugurował obchody 110 rocznicy urodzin Stanisława Mikołajczyka. Podczas uroczystości w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki miała miejsce prezentacja wyjątkowej publikacji: „Stanisław Mikołajczyk w dokumentach aparatu bezpieczeństwa”. Prace nad 3-tomową publikacją, obejmującą inwigilację Stanisława Mikołajczyka od roku 1945 do 1966, trwały cztery lata. Publikacja liczy 2700 stron, zawiera 615 dokumentów i jest największym wydawnictwem źródłowym wydanym w IPN. Prezentowana publikacja uświadamia, jak ogromna była skala inwigilacji i jak wielkie siły zostały zmobilizowane, by zniszczyć Stanisława Mikołajczyka oraz PSL. „Mikołajczyk zdawał s-

Wymiary świętości Jana Pawła II (konferencja przedbeatyfikacyjna)

Dwudziestego trzeciego marca br. w siedzibie kard. Kazimierza Nycza w Warszawie odbyła się konferencja poświęcona zbliżającej się beatyfikacji Jana Pawła II. Prelegenci w osobach m.in. Janusza Poniewierskiego, oj. Macieja Zięby, ks. prof. Andrzeja Szostka, s. Elżbiety Siepak, wygłosili wykłady na następujące tematy: Biografia Jana Pawła II – punkty kluczowe, Kościół III Tysiąclecia, Wymiary świętości Jana Pawła II, Papież Miłosierdzia. Przypomniana została osoba Jana Pawła II, jego myśl oraz świadectwo, jakie dał swoim życiem stanowiące nasze dziedzictwo, do którego możemy z korzyścią dla nas samych wciąż się odwoływać.

Biografia Jana Pawła II – wydarzenia kluczowe

Janusz Poniewierski wybrał pięć wydarzeń najistotniejszych w ko-

Chrześcijanin w polityce: wyzwania i doświadczenia

29 marca br. odbyła się w Warszawie międzynarodowa konferencja zorganizowana przez Instytut Politologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz Fundację Konrada Adenauera w Polsce. Celem konferencji było dokonanie przeglądu doświadczeń oraz aktualnych wyzwań, z jakimi zmagają się chrześcijańscy politycy w zjednoczonej Europie. Przeglądu tych wyzwań dokonano głównie na przykładzie doświadczeń chrzescijańskich polityków polskich i niemieckich z uwzględnieniem ich roli i postaw zarówno w rządzących koalicjach jak i tych polityków, którzy aktualnie pozostają w opozycji.

Otwarcia konferencji dokonali: ks. prof. Zbigniew Kubacki, rektor Papieskiego Wydziału Teologicznego w Warszawie, ks. prof. Henryk Skorowski, rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz Stephan Raabe, dyrektor Fu-

Globalizacja władzy

Przesłanie

Oto mamy nowe tysiąclecie, dwunaste od początków osadnictwa, szóste w dziejach cywilizacji i pierwsze, w którym większość żyjących ludzi tworzy jedną Ludzkość. Przez całą dotychczasową historię nieustannie rozwijały się sposoby łączności, organizacji i władania społeczeństwem, pozwalające spajać i kontrolować coraz większe grupy ludzi: od rodzin, przez klany, plemiona, narody, aż po wielkie wspólnoty kulturowe czy terytorialne. Teraz pojedyncze ośrodki władzy osiągają już w pewnych zakresach zasięg globalny, co zapowiada koniec ekstensywnego wzrostu. Rozwój technik manipulacji człowiekiem też dochodzi do jakiegoś kresu, skoro można dziś go zamknąć w sztucznym środowisku i poprzez nie kontrolować całość je-

Stefan Korboński (1901–1989) – twórca i propagator myśli ludowej

Stefan Korboński żył w latach 1901–1989. Był człowiekiem czynu i walki, wybitnym działaczem ludowym. Walczył o niepodległość Polski w latach 1919–1920, a następnie brał udział w III Powstaniu Śląskim. Od roku 1925 rozpoczął działalność polityczną w PSL „Wyzwolenie”, a potem w Stronnictwie Ludowym. Był jednym z przywódców polskich władz podziemnych. W latach 1939–1941 wchodził w skład Głównej Rady Politycznej SZP – a następnie Polskiego Komitetu Porozumiewawczego – kierującego całą polską konspiracją. W Armii Krajowej (AK) stał na czele Kierownictwa Walki Cywilnej (KWC), a od 1943 r. pełnił funkcję Kierownika Oporu Społecznego. W marcu 1945 r., po aresztowaniu szesnastu przywódców Polski Podziemnej przejął obowią-

Jak umierają państwa?

Dziwna śmierć Związku Sowieckiego – która wywarła niemały wpływ na rozważania leżące u podstaw niniejszych studiów przypadku – nasuwa myśl o stworzeniu typologii „zaginionych królestw”. Ciała polityczne najwyraźniej umierają z przeróżnych powodów i ważne jest pytanie, czy w tym umieraniu można dostrzec jakąś prawidłowość. Historykom niezbyt się podoba pomysł, że przyczyny są przypadkowe, i wobec tego potrzebna jest jakaś analiza – choćby tylko tymczasowa. Patologie polityczne występują w najróżniejszych przebraniach. Ale nie chodzi tu ani o „rewolucję”, ani o „zmianę ustroju”, ani o „upadek systemu”. „Rewolucja” i „zmiana ustroju” to wydarzenia, które się wiążą z obalenie-

Reformy samorządu terytorialnego w Europie Zachodniej

Nakładem Domu Wydawniczego „Elipsa” ukazała książka pt. „Samorząd terytorialny w Europie Zachodniej”. Jej redaktorką jest dr Lucyna Rajca z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Kochanowskiego w Kielcach. Celem pracy jest ukazanie aktualnej struktury i organizacji samorządu terytorialnego oraz reform przeprowadzonych w ostatnich latach w różnych państwach Europy Zachodniej. Problematyce reform poświęcony został ostatni z 12 rozdziałów książki, który poniżej przedstawiamy. Zbliżające się wybory samorządowe w Polsce czynią tę tematykę szczególnie aktualną i pomocną w debacie na temat kierunków reform samorządu terytorialnego w naszym kraju.

1. Charakter reform w administracji publicznej

Można wskazać kilka typów reform administracji publicznej. Jos C.N. Raadschelders -

Jak wybrnąć z neoliberalizmu?

Neoliberalizm przegrał, stał się niemodny i politycznie niewygodny. Mimo to nadal daje znać o sobie. Dla zmylenia śladów, neoliberalizm od dawna podszywał się pod liberalizm. Ten ostatni jest pojęciem bardzo pojemnym, ale z neoliberalizmem niewiele ma wspólnego. Niektórzy zaczynają nazywać neoliberalizm skrajnym liberalizmem, ale jest to także nieprecyzyjne i krzywdzące dla liberalizmu sformułowanie. Tym bardziej, że w naszej konstytucji zapisaną mamy społeczną gospodarkę rynkową, z którą się zgadzamy i która jest ideą liberalną. Gdyby w Polsce realizowany był ten zapis konstytucyjny – a nie jest – bylibyśmy bliżej ideału i dalecy od praktykowanej na co dzień doktryny neoliberalnej.

Neoliberalizm krytykowany jest z najróżniejszych pozycji. Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego o-

Wieś na wstecznym biegu

Poniżej publikujemy fragmenty książki dr L. Staszyńskiego pt. „Wieś na wstecznym biegu”, przedstawiającej aktualną sytuacji rodzinnych gospodarstw rolnych. Autor proponuje działania mające na celu przywrócenie znaczenia gospodarczego rodzinnego rolnictwa, znacznie lepsze wykorzystywanie jego potencjału produkcyjnego na potrzeby wewnętrzne i na eksport i co szczególnie ważne – poprawę warunków życia dużej liczby pogrążonych obecnie w ubóstwie rodzin chłopskich. Książkę wydało wydawnictwo KMS Ros Con. w Warszawie.

Wstęp

Polski detaliczny rynek żywnościowy osiągnął poziom europejski. W sklepach i supermarketach wszystkiego jest w bród. Poprawiła się kultura handlu, asortyment towarowy, jakość opakowań. Nie trzeba wystawać w długich kolejkach, żeby co-

Skutki transformacji postsocjalistycznej i członkostwa Polski w Unii Europejskiej dla wsi i rolnictwa – próba podsumowania

Zamieszczamy poniżej dwugłos dotyczący skutków przemian zachodzących w polskim rolnictwie. Ich autorzy oceniają te same zjawiska. Prof. Jerzy Wilkin z Polskiej Akademii Nauk opierając się na wieloletnich badaniach poszczególnych aspektów przemian na wsi akcentuje ich historyczną nieuchronność i z tej pozycji ocenia ich negatywne i pozytywne skutki. Ludwik Staszyński, redaktor i publicysta rolny nie negując konieczności przemian skupia uwagę na zagrożeniach jakie one niosą, zwłaszcza wskutek procesów koncentracji ziemi i produkcji, dla rodzinnych gospodarstw rolnych. Warto poznać te dwa punkty widzenia, aby lepiej zrozumieć istotę i sens przemian, jakie mają miejsce na naszej wsi.

Pobierz cały artykuł w formacie PDF

Polityka wschodnia Polski - Uwarunkowania. Koncepcje. Realizacja

Nakładem Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, przy finansowym wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych, ukazała się ostatnio książka pod redakcją naukową Andrzeja Gila i Tomasza Kapuśniaka Polityka wschodnia Polski. Uwarunkowania. Koncepcje. Realizacja, prezentująca badania nad polityką wschodnią, jej historycznymi uwarunkowaniami, polskim oraz europejskim ujęciem oraz przedstawiająca najważniejsze kierunki jej realizacji.

Ujęcie tematyczne, sposób prezentacji, a także wielorakość podejmowanych kwestii pozwala uznać je jako dość oryginalne, a jednocześnie ważne zarówno ze względu na aspekt teoretyczny, jak i praktyczny. Książka, w której liczne grono ekspertów z dziedziny stosunków międzynarodowych (wśród nich: Roman Kuźniar, Sławomir Dębski, Beata Wojna, Jerzy Kłoczowski, Andrzej No-

Chopin w kręgu idei narodowej

Poniższy tekst pochodzi z książki: „Chopin w kręgu kultury polskiej” wydanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego. Dr Andrzej Tuchowski jest muzykologiem i kompozytorem, autorem wielu książek, artykułów i rozpraw muzykologicznych, profesorem uczelnianym Akademii Muzycznej we Wrocławiu i adiunktem na Uniwersytecie Zielonogórskim.

W liście z 6 lipca 1831 Stefan Witwicki pisał z ogarniętej powstaniem Warszawy do przebywającego w Wiedniu Chopina: Już to koniecznie musisz być twórcą polskiej opery; mam najgłębsze przekonanie, że zostać nim potrafisz i że jako polski narodowy kompozytor otworzysz dla swego talentu pole niezmiernie bogate, na którym zarobisz sobie na niepospolitą sławę. Obyś tylko ciągle miał na uwadze: narodowość, narodowość i jeszcze raz narodowość [...] Jest ojcz-

Historyczne uwarunkowania wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej

(fragment listu z 18.I.2003)

(…)Przez ponad sto lat badacze zastanawiali się nad pytaniem, dlaczego kapitalizm lepiej sobie radził w krajach protestanckich niż katolickich, zaś zupełnie nie chciał się rozwijać w krajach prawosławnych czy muzułmańskich? Widać to było szczególnie wyraźnie w międzynarodowym handlu, którego charakter nie pozostawiał żadnych wątpliwości – z krajów protestanckich do krajów katolickich płynął strumień towarów o najwyższym stopniu zaawansowania technicznego; natomiast kraje katolickie, a w jeszcze większym stopniu kraje prawosławne, czy muzułmańskie oferowały na rynkach międzynarodowych przede wszystkim surowce naturalne i żywność, co rzecz jasna nie prowadziło do wzrostu siły nabywczej w rękach ich chłopów, ani tym bardziej do -

Dlaczego polskiej wsi się udało. Pięć lat w Unii Europejskiej

Jedenaście lat temu, po trzydziestu latach życia na Zachodzie, wróciłem do Polski i osiadłem w maleńkim miasteczku, w którym bezrobocie wynosiło ponad 30 procent, a mieszkańcy zajmowali się głównie piciem wódki i czekaniem na lepsze czasy. Zapraszałem niekiedy moich przyjaciół z Warszawy, pytając złośliwie, czy nie zechcieli by się wybrać na odwiedziny do Polski. Stolice zmieniają się szybciej, często nieprzyzwoicie szybciej, a ich rozwój nie mówi nic o rozwoju kraju jako całości.

Wybór mojego miasteczka był przypadkowy, po prostu przez kilka lat drogą pocztową zaopatrywałem nauczycielkę angielskiego ze szkoły w pobliskiej wsi w pomoce do nauki angielskiego i wreszcie – odwiedzając ją podczas urlopu kupiłem sobie dom, który mi się spodobał.

Z wykształcenia jestem socjolo-

Polska w wirze globalnego kryzysu

Kryzys polityki i administracji państwowej

Już wcześniej podkreślałem, że jedną z zasadniczych cech współczesności jest narastanie asymetrii między szybko postępującymi zmianami, a zdolnością do uświadomienia tych zmian i zdolnością do odpowiedniego dostosowania się do nich. Współcześnie zmiany nie mają już cech stopniowych i ewolucyjnych, a stają się gwałtowne i nieregularne, a więc w dużym stopniu nieprzewidywalne. Coraz częściej jesteśmy zaskakiwani jakościowymi zmianami, które wymagają zwrotów w myśleniu i działaniu. Niepewność, zmienność otoczenia, mała przewidywalność – to wszystko czynniki wymuszające wykorzystywanie wiedzy i informacji oraz wyzwolenia u siebie niezbędnej elastyczności, by być zdolnym do zmian. Takie cechy -

Skutki gospodarki neoliberalnej w świecie

Tematyka nędzy i ubóstwa w świecie jest bardzo wstydliwa i kompromitująca dla liberałów i neoliberałów, wykracza poza obszar „poprawności politycznej” i nie należy do najprzyjemniejszych. Niewielu też badaczy nią się zajmuje. Dawniej byli to m.in. J. Galbraith (1987) i M. Keating (1993), w Polsce Stanisław Albinowski (1996 i 2000), a następnie Maria Sulmicka (2001). Tablica 2.1 podaje za autorką charakterystykę głównych rejonów świata ze względu na wielkości reprezentatywne poziomu życia (uwzględniane przy wyznaczaniu indeksu HDI). Jak widać, wartość PKB na głowę mieszkańca w krajach wysoko rozwiniętych jest średnio 50 razy wyższa aniżeli w Afryce Subsacharyjskiej i jest tam 5 razy niższa niż średnio w świecie.

...Jak podaje M. Sulmicka, niszczycielskie żniwo wywołuje wi-

Europa a rozbiory Polski

Przedrukowujemy poniżej fragmenty książki, której pierwsze wydanie ukazało się w 1970 roku wzbudzając w Polsce ogromne zainteresowanie i życzliwe recenzje naukowe, tak w kraju, jak i za granicą. Autor (1897–1975), mediewista i historyk historiografii, analizuje w niej kilkaset tekstów powstałych od końca XVIII do początku XX wieku. Każdy współczesny polski polityk powinien tę książkę przeczytać, aby uświadomić sobie wielką odpowiedzialność jaka spoczywa w każdej epoce na klasie politycznej. Książka ukazała się w dniach obchodów 70-lecia wybuchu II wojny światowej, co dodatkowo wyostrza zawarte w niej opinie i nasuwające się wnioski. Przedrukowujemy pierwsze fragmenty książki i zawarte na jej końcu Konkluzje, ale najwięcej inspirujących refleksji czytelnik znajdzie poznaj-

Infrastruktura informacyjna państwa w globalnej gospodarce

Definicja społecznego ładu informacyjnego

Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne zawsze odgrywały w życiu społecznym, polityce i gospodarce istotną rolę, co najmniej współdecydującą, a nierzadko decydującą o przebiegu „realnych”, materialnych procesów społecznych, politycznych i ekonomicznych. Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne w społeczeństwie i gospodarce były i są wyznacznikiem poziomu rozwoju społecznego i ekonomicznego, determinantą kierunków i dynamiki rozwoju. Do istnienia i funkcjonowania każdego społeczeństwa, każdego państwa jako formy organizacji życia społecznego, każdej gospodarki, niezbędny jest społeczny ład informacyjny.

Społeczny ład informacyjny to kompleksowy, spójny system

• społecznych norm informacyjnych,
• -
  Więcej

Neoliberalna (kontr-)rewolucja

Ostatnie 20 lat XX w. dramatycznie kontrastuje z poprzednimi dekadami – tymi, które nastąpiły po zakończeniu II światowej. Owo najnowsze dwudziestowiecze kapitalizmu bywa najczęściej opisywane słowem „neoliberalizm”. Istotnie, na przełomie lat 70. i 80. funkcjonowanie kapitalizmu uległo głębokiej transformacji, zarówno w krajach centrum, jak i na peryferiach. Wcześniejszą konfigurację kapitalizmu często określa się mianem „keynesowskiego kompromisu”. Nie popadając w nadmierne uproszczenia, można powiedzieć, że okres ten w krajach centrum – Stanach Zjednoczonych (i Kanadzie), Europie i Japonii - charakteryzował się wysokim tempem wzrostu, ciągłym rozwojem techniki, wzrostem siły nabywczej ludności oraz rozwojem systemu świadczeń socjalnych (obejmującego, w szczególności, opiekę -

Kiedy Bóg umarł...

Marci Shore jest profesorem historii na Uniwersytecie Yale. Zajmuje się europejską kulturą, głównie historią Europy Wschodniej. „Kawior i Popiół”, jak opisuje wydawca książki, opowiada o moralnych i politycznych dylematach pokolenia polskich pisarzy, artystów i polityków, dla których komunizm był najpierw marzeniem a potem koszmarem. Według Jana Tomasza Grossa Shore stworzyła przenikliwe studium niektórych najbardziej kłopotliwych problemów dwudziestego wieku. Autorka została uhonorowana m.in. Fraenkel Prize – nagrodą przyznawaną autorom wybitnych prac z dziedziny histroii współczesnej oraz nagrodą historyczną tygodnika „Polityka”.

Natomiast tu była radość właśnie z tego, że coś tak gruntownie od podstaw się łamie, że właściwie jest miejsce na wszystko, -