Niewątpliwie najgoręcej dyskutowanym tematem w ostatnich tygodniach jest stan naszego państwa. Dobrze, że ma to miejsce w okresie przedwyborczym, kiedy w sposób naturalny wzrasta zainteresowanie tematyką społeczną. Opublikowanie długo oczekiwanego raportu zespołu badającego przyczyny katastrofy smoleńskiej sprawiło, że uwaga opinii publicznej skupiła się na sytuacji w armii, a zwłaszcza na 36 pułku specjalnym, odpowiedzialnym za przewóz najważniejszych osób w państwie. Osobiś
Prof. Henryk Samsonowicz o micie Grunwaldu
Relacja z wykładu wygłoszonego 28 maja w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk z okazji 600-lecia bitwy.
Znaczenie Grunwaldu
Zwycięstwo w bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. miało dla Rzeczypospolitej duże znaczenie. Po raz pierwszy w skali całego kraju i całego społeczeństwa – nie tylko w obrębie samej elity władzy, ale również angażując prostych ludzi, szeregowych członków naszej nacji – pojawiliśmy się na arenie międzynarodowej. Dla świeżo ochrzczonej dynastii Jagiellonów zwycięstwo pod Grunwaldem było niezwykle istotne pod względem uprawomocnienia jej panowania. Choć książę Witold był chrzczony cztery razy, a Witold dwa. Kogo z nas ochrzczono wielokrotnie? – można żartobliwie dziś zapytać. Witolda np. raz chrzczono u nas w Polsce, raz u Krzyżaków, raz w obrządku wschodnim. Chrzest Jagiellonów mógł być jednak poddawany w wątpliwość.
Grunwald otworzył nam drzwi do Europy, postawił nas na forum Europy, co się zresztą od razu okazało na soborze zwołanym do Konstancji, który rozpoczął proces kończący schizmę zachodnią. Paweł Włodkowic wygłosił wówczas przemówienie o nawracaniu pogan.
15 lipca stał się pierwszym polskim świętem narodowym. W Krakowie Kazimierz Jagiellończyk rozstawiał beczki z piwem, rozdawano monety. Grunwald stał się więc nie tylko własnością elit, ale znacznie szerszych grup społecznych. Powstały liczne pieśni, będącego znakiem funkcjonowania bitwy w świadomości ludowej.
Elity z czasem zaczęły pojmować bitwę we wzbogacony sposób. W 1515 r. opublikowana została epopeja pióra profesora Uniwersytetu z Jagiellońskiego – o wojnie pruskiej, gdzie bitwa została przedstawiona już nie jako walkę stron ziejących nienawiścią do wroga, ale jako starcie dwóch godnych siebie potęg. Ów przekaz przypomina homeryckie opisy wojny trojańskie.
Grunwald stał się elementem stałym w naszej historii, obchodzimy jego rocznicę co sto lat. To Grunwald sprawił, że kraje dotychczas drugorzędne, peryferyjne, leżące na ziemiach tzw. „Młodszej Europy” – pozbawione tradycji rzymskiej i nieposiadające wielkich miast – znalazły się w centrum światowej uwagi. To Grunwald w zasadniczym stopniu przyczynił się do zaangażowania owych państw w budowę nowej Europy: w walkę z naporem tureckim, w reformę i zjednoczenie Kościoła, w rewolucję husycką, w sprawę sukcesji na tronie Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Ich udziałem stały się także sprawy bardziej lokalne, takie jak zjednoczenie ziem Rusi czy walka z międzynarodowym rycerstwem, które zasilało zakon krzyżacki.