Niewątpliwie najgoręcej dyskutowanym tematem w ostatnich tygodniach jest stan naszego państwa. Dobrze, że ma to miejsce w okresie przedwyborczym, kiedy w sposób naturalny wzrasta zainteresowanie tematyką społeczną. Opublikowanie długo oczekiwanego raportu zespołu badającego przyczyny katastrofy smoleńskiej sprawiło, że uwaga opinii publicznej skupiła się na sytuacji w armii, a zwłaszcza na 36 pułku specjalnym, odpowiedzialnym za przewóz najważniejszych osób w państwie. Osobiś
Polski Wrzesień z perspektywy 70-lecia
Ocena źródeł i literatury przedmiotu
Zasadnicze polskie źródła do tematu znajdują się w Centralnym Archiwum Wojskowym, Zbiorach Specjalnych Wojskowego Biura Badań Historycznych oraz w A rchiwum Instytutu Polskiego i Muzeum Gen. Sikorskiego w Londynie (głównie relacje), a zagraniczne w archiwach Rosji, Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii.
Mimo upływu 70 lat, działania wojenne na obszarze Polski we wrześniu i październiku 1939 r. nadal interesują historyków i miłośników tradycji Wojska Polskiego. Znaczną aktywność polskich badaczy w tym zakresie potwierdza wydanie w latach 1989–2001 ponad 9 tysięcy publikacji, dotyczących różnych aspektów Września 1939. Od lat trwają też spory, dotyczące genezy, przebiegu, w tym źródeł i wpływu na klęskę polskich błędów oraz skutków militarnych i politycznych pierwszego okresu II wojny światowej. Publikacje historyczne, które ukazywały się w PRL, skupiały się na genezie, przebiegu i skutkach agresji III Rzeszy na Polskę, natomiast całkowicie pomijały agresję Związku Radzieckiego na Polskę i problem współodpowiedzialności ZSRR za wybuch II wojny światowej. Obok historyków krajowych, w badaniach aktywne jest środowisko emigracyjnych badaczy i kombatantów polskich, które m.in. wydało nadal bardzo przydatne cztery części tomu I Polskich Sił Zbrojnych w drugiej wojnie światowej. Przełom 1989 r. zniósł oficjalną wykładnię polityczną i narzucaną metodologię badań historycznych oraz otwarł archiwa, wtedy opublikowano pierwsze krajowe analizy działań wojennych na Kresach. W 1990 r. ukazała się synteza Tadeusza Jurgi, w 1995 r. pierwsze wydanie pracy Ryszarda Szawłowskiego, trzy lata później wartościowe studium historyczno-wojskowe Czesława Grzelaka, a w 2005 r. synteza autorstwa Czesława Grzelaka i Henryka Stańczyka. Bardzo przydatna jest również trzytomowa edycja źródeł Agresja sowiecka na Polskę w świetle dokumentów oraz wartościowe relacje i wspomnienia uczestników działań, w tym szefa Sztabu Naczelnego Wodza gen. bryg. W. Stachiewicza oraz bardzo liczne wspomnienia uczestników działań wojennych od szczebla operacyjnego, przez dowódców z niższych stanowisk, aż do szeregowych żołnierzy.
Położenie strategiczne Polski
W drugiej połowie lat trzydziestych w Europie zaczęło wzrastać zagrożenie wojenne, spowodowane głównie polityką Niemiec. Strona polska pozyskała wartościowe dane o niemieckich przygotowaniach wojennych. Dodajmy, że kierownictwo Wojska Polskiego dysponowało również wiarygodnymi informacjami o rozbudowie potencjału militarnego Związku Radzieckiego11. Położenie strategiczne RP pogorszyło się z powodu wzrostu dysproporcji możliwości militarnych Polski i potencjalnych przeciwników: ZSRR i Niemiec.