Niewątpliwie najgoręcej dyskutowanym tematem w ostatnich tygodniach jest stan naszego państwa. Dobrze, że ma to miejsce w okresie przedwyborczym, kiedy w sposób naturalny wzrasta zainteresowanie tematyką społeczną. Opublikowanie długo oczekiwanego raportu zespołu badającego przyczyny katastrofy smoleńskiej sprawiło, że uwaga opinii publicznej skupiła się na sytuacji w armii, a zwłaszcza na 36 pułku specjalnym, odpowiedzialnym za przewóz najważniejszych osób w państwie. Osobiś
Polityka klimatyczna wobec współczesnych wyzwań UE
Rosnące zapotrzebowanie na energię w państwach Unii Europejskiej zmusza do zwiększania mocy wytwórczych. Potrzeby energetyczne świata mają wzrosnąć w 2030 roku o blisko 50%. Wraz z procesem inwestycyjnym pojawia się pytanie w oparciu o jakie nośniki energetyczne nowe moce mają produkować energię? W jakim zakresie spalane mają być paliwa kopalne tj.: węgiel, ropa naftowa, uran oraz gaz ziemny, a w jakim wykorzystywane mają być odnawialne źródła energii? Oprócz zapewnienia stałych i nieprzerywalnych dostaw energii UE ma ambicje konsekwentnej walki ze zmianami klimatycznymi poprzez realizacje celów zawartych w ramach polityki klimatycznej. Przyczynia się to bez wątpienia do rozwoju technologicznego gospodarek państw członkowskich. Większość mieszkańców Europy przyznaje, że zanieczyszczone środo-
Aktualny stan wdrażania energetyki jądrowej w Polsce
Według danych Międzynarodowej Agencji Atomowej (MAEA) na świecie pracują obecnie 442 komercyjne energetyczne reaktory jądrowe o łącznej mocy zainstalowanej 375 GWe w 29 krajach. Nowe wyzwania, które pojawiły się przed ludzkością w wyniku wydarzeń w Japonii stwarzają nieznane dotąd zagrożenia. Energia nuklearna stała się przyczyną podziałów na świecie. Zdaniem Andrzeja Chwasa – kierującego Departamentem Energii Jądrowej w Ministerstwie Gospodarki, dla zapewnienia rozwoju oraz bezpiecznego funkcjonowania energetyki jądrowej w Polsce niezbędne jest jak najszybsze przyjęcie ustaw tzw. pakietu atomowego oraz utworzenie krajowej infrastruktury organizacyjnej. 22 lutego 2011r. Rada Ministrów przyjęła projekty dwóch nowych ustaw. Czy nowelizacja Prawa atomowego określa wymagania bezpieczeństwa budowy i eksploatacji o-
NATO – nowa koncepcja strategiczna Sojuszu
Trudna droga ku nowej Strategii NATO
Na odbytym w dniach 19 – 20 listopada 2010r. w Lizbonie szczycie przywódców państw członkowskich Sojuszu Północnoatlantyckiego przyjęta została nowa Koncepcja Strategiczna NATO. Na ten jedenastostronicowy dokument trzeba było czekać ponad jedenaście lat. W międzyczasie zmieniło się w świecie wiele, zmieniał się także i Sojusz. Gdy przyjmowano poprzednią Strategię, w kwietniu 1999r., robiono to w podniosłym nastroju: z okazji 50-lecia utworzenia NATO i przyjęcia do Paktu trzech pierwszych krajów z Europy Środkowo-Wschodniej. Wśród nich była także Polska.
Gdy w kwaterze głównej Sojuszu i trzech stolicach dawnych krajów socjalistycznych otwierano butelki szampana z okazji tego doniosłego wydarzenia, nad Sojuszem i jego obszarem traktatowym zbierały się cza-
Stosunki USA-UE-NATO a bezpieczeństwo międzynarodowe
Zmiany w środowisku bezpieczeństwa międzynarodowego, jakie zaszły po zakończeniu zimnej wojny, spowodowały z jednej strony pogłębienie procesu integracji europejskiej, a z drugiej – większą emancypację kontynentu europejskiego (jako całości) na arenie światowej. Obrady polskiego Okrągłego Stołu, likwidacja tzw. żelaznej kurtyny, upadek Muru Berlińskiego i zjednoczenie Niemiec, rozpad Związku Radzieckiego – wszystkie te czynniki zmusiły państwa zrzeszone w Unii Europejskiej do reorientacji swojej polityki bezpieczeństwa. Nowy wysiłek został z jednej strony skierowany na proces rozszerzenia NATO oraz UE o kraje Europy Środkowej i Wschodniej, z drugiej: na większą niż dotychczas koordynację w polityce zagranicznej i sprawach bezpieczeństwa.
Wyzwania związane z kryzysem bałkańskim (wojna w b. Jugosławii),
Kryzys światowy. Przyczyny, sprzeczności, wyzwania
Objawy a źródła kryzysu. Skutki globalnego uwolnienia przepływów kapitałowych
Społeczność światowa spotyka się na co dzień ze sprzecznymi informacjami i opiniami. Z jednej strony docierają do niej opinie o końcu kryzysu, o pozytywnych przemianach na rynku kapitałowym, z drugiej zaś strony opinie o utrzymującym się wysokim bezrobociu, o groźbie protekcjonizmu i wojny walutowej oraz kolejnej odsłonie depresji. Opinie te jednak dotyczą raczej sfery objawów i skutków, a nie systemowych i strukturalnych źródeł kryzysu. Historia uczy, że im głębszy kryzys, tym większe wywołuje konsekwencje w dotychczasowym sposobie myślenia i działania.
Były gorący zwolennik wolnego rynku Francis Fukuyama mówiąc o obecnym kryzysie stwierdza: „Padliśmy ofiarą ideologii, której c-
Energetyka jądrowa w Polsce – wizja przyszłości
Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego wraz z Redakcją dwumiesięcznika społeczno- politycznego Realia i co dalej … przedstawia Państwu kolejny raport z serii Raportów Pułaskiego, w którym podejmujemy rozważania na temat energetyki jądrowej w Polsce. Mimo iż wątek wydaje się być kluczowym z punktu widzenia zaspokajania i zabezpieczenia potrzeb energetycznych naszego państwa, to znajduje się wciąż jedynie w fazie planowania, podczas gdy w innych europejskich krajach podejmowane są już kolejne działania kierunku rozwiązywania problemów energetycznych za pomocą nowych technologii. W naszym raporcie staramy się wskazać nie tylko przykłady rozwiązań w dziedzinie energetyki jądrowej na świecie, ze szczególnym uwzględnieniem terytorium Europy, ale także uwypuklić kwestie ekologiczne zwią
Anatomia powodzi
Po wielkiej powodzi w 1997 roku ruszyły programy odbudowy kraju. Działania ratownicze i usuwanie skutków kosztowało ponad 12 mld złotych. Wydawało się, że podobna powódź szybko się nie powtórzy. Tymczasem już w maju i czerwcu 2010 roku przyszła kolejna wielka powódź, która jak się wstępnie szacuje, będzie nas kosztować ponad 20 mld złotych. Niepoliczalny jest ogrom ludzkich nieszczęść. Utrata całego dobytku, nierzadko dorobku kilku pokoleń, utrata dachu nad głową, miejsc pracy. W szczególnie dramatycznej sytuacji są ci, którzy nie zdążyli jeszcze spłacić kredytów zaciągniętych na odbudowę po powodzi w roku 1997, czy mniejszej z 2001 roku, a dziś znowu wszystko stracili. Wyszły także na jaw tragiczne losy ludzi, którzy od 13 lat mieszkają w drewniano-tekturo-
Rola i funkcjonowanie urzędu
prezydenta RP – wizje i wnioski
Główne pytanie co do miejsca i roli urzędu Prezydenta w strukturze państwa polskiego zostało rozstrzygnięte przez Konstytucję, która w art. 10 wydzielając, monteskiuszowskim wzorem, władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą i władzę sądowniczą, jednocześnie umiejscowiła Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako podmiot władzy wykonawczej. Kompetencje Prezydenta nie są zbudowane na zasadzie paralelności wobec kompetencji Rady Ministrów, choć niektóre dziedziny spraw wydają się być tożsame. Warto zatem przytoczyć część spośród zadań, które każdorazowo spoczywają na barkach urzędującego na tym stanowisko urzędnika.
1. W sferze stosunków zagranicznych Prezydent ma pozycję zwierzchnią w zakresie najwyższego przedstawicielstwa Rzeczypospolitej (jednak og-
Stosunki Polsko-Rosyjskie po upadku ZSRR
Wstęp
Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego wraz z dwumiesięcznikiem Realia i co dalej… zapoczątkowują cykl Raportów w których prezentowane będą opinie i ekspertyzy dotyczące bieżących problemów związanych z sytuacją polityczną, społeczną i gospodarczą świata. Żywimy przekonanie, że nasz „debiutancki” Raport w nowej formule, będzie cennym głosem w dyskusji toczącej się wokół uwarunkowań, koncepcji i realizacji bilateralnej polityki pomiędzy Federacją Rosyjską, a Polską. Autorami poniższej analizy są eksperci Fundacji Pułaskiego: Jędrzej Czerep i Piotr Kuspys.
Polityka Polski wobec Rosji po 1991 roku opierała się na założeniu, że upadek komunizmu nieuchronnie doprowadzi do jednoznacznego wyboru demokracji i gospodarki rynkowej jako ost-
Nauka polska na tle Unii Europejskiej pięć lat po akcesji
I. Wstęp
W trakcie obrad Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 r. wyznaczony został cel strategiczny – w ciągu dekady Unia Europejska miała stać się najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarką na świecie. Unia Europejska realizując Strategię Lizbońską miała do roku 2010 wyprzedzić USA i Japonię. Założenia Strategii Lizbońskiej, w tym przyśpieszenie rozwoju gospodarczego w oparciu o badania i wdrożenia osiągnięć naukowych, zostały przełożone na odpowiednie decyzje o charakterze legislacyjnym i budżetowym. Wielkość unijnego budżetu na finansowanie badań naukowych stopniowo wzrastała aż do sumy prawie €54 miliardów przeznaczonej na wsparcie badań naukowych w okresie 2007– 2013. Jest to największy w świecie program naukowy, a jednocześnie n-
Bezpieczeństwo Polski pod koniec I dekady XXI wieku
Ład międzynarodowy i środowisko bezpieczeństwa
Do napisania tego artykułu skłoniło mnie szereg czynników, w tym wyczuwalny dystans, można powiedzieć – rezerwa różnych kręgów społecznych, w tym politycznych, do kwestii bezpieczeństwa. Bezpieczeństwa narodowego – dodajmy, ale i międzynarodowego, bo oba pojęcia są ze sobą coraz bardziej powiązane. Koronny argument jest prosty i powtarzalny jak mantra: po co łożyć na bezpieczeństwo i obronę, skoro jesteśmy w N ATO i Unii Europejskiej, kto więc może nas zaatakować? A jeśli nawet, to NATO nas obroni.
Jest to sposób myślenia nieobcy różnym środowiskom: politykom, kręgom gospodarczym, niektórym posłom, a nawet analitykom i strategom polskiej polityki bezpieczeństwa. Przykłady znaleźć można doś-
Profesjonalizacja polityki
Profesjonalizacja polityki i życia publicznego elit to temat pojawiający się w dyskusji publicznej już od kilku lat. Wraz ze zmianą systemu w Polsce, przełomem lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych – wizja postrzegania roli polityków i polityki w życiu kraju przybrała innego znaczenia. Eksperci Instytutu Badań i Analiz Politologicznych w kolejnym już RAPORCIE IBAP, powstałym wraz z Dwumiesięcznikiem społeczno – politycznym – Realia i co dalej … prezentują opinie i badania na ten właśnie temat.
Powstały Raport, którego zasadniczą częścią jest zaprezentowanie wyników własnych badań przeprowadzonych wśród respondentów za pomocą anonimowych ankiet, podzielony został na dwie części. Pierwsza z nich podejmuje wątek zawodu polityka i jego profesjonalizacji. W tej cz-
Parlament Europejski i Eurowybory w postrzeganiu Polaków
Fundacja Instytut Badań i Analiz Politycznych wraz z redakcją dwumiesięcznika Realia i co dalej … pragną zaprezentować efekt wspólnego projektu – Raport – „Parlament Europejski i Eurowybory w postrzeganiu Polaków”. Publikacja podejmuje tematykę związaną z wyborami do Parlamentu Europejskiego. W obliczu zakończonych niedawno eurowyborów, warte omówienia stały się zarówno kompetencje Parlamentu Europejskiego, diagnoza postrzegania unijnych struktur, a także patrzenie na same zjawisko wyborów. Raport ponadto dotyka zagadnień związanych z frekwencją wyborczą, a zasadniczą jego częścią są wyniki badań, w których udział wzięli zaproszenie przez nas anonimowi respondenci z całego kraju, udzielając odpowiedzi na przedstawioną im ankietę. Wyniki ankiet w powiązaniu z teoretycznym prze-
Kryzys gospodarczy w Polsce i na Świecie
Fundacja Instytut Badań i Analiz Politologicznych od ponad dwóch lat gromadzi w swoich szeregach ekspertów i współpracowników budujących nasz dorobek publicystyczno-naukowy. RAPORT IBAP to nowa formuła w działalności Instytutu. W drodze pogłębionych analiz, staramy się odpowiadać na bieżące problemy i kwestie związane z sytuacją polityczną, społeczną i gospodarczą, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Wraz z dwumiesięcznikiem społeczno- politycznym – Realia i co dalej … prezentujemy Państwu dorobek naszej pracy. Tematem, którym postanowiliśmy zająć się w pierwszej kolejności jest kryzys gospodarczy. Warte omówienia są zarówno źródła kryzysu, ewoluujący jego charakter oraz sposoby wyjścia z problemu w skali mikro i makro. Analiza, w swych r-
Sytuacja demograficzna Polski na tle Europy Środkowej
Poprawa sytuacji demograficznej Polski i Środkowej Europy to tak ważna sprawa, że nie można jej zostawić samym demografom i politykom.
Wszelkie rozważania o tym, jaka będzie sytuacja demograficzna Polski i Europy Środkowej w roku 2030 lub 2050 to oczywiście futurologia. Przyszłość demograficzną należy jednak w miarę możliwości kształtować. Mimo, że jak będzie naprawdę nikt nie wie. Tym bardziej, że dotychczasowa analiza trendów, jakie kształtować będą nasze społeczeństwa za kilkadziesiąt lat opiera się jak dotąd głównie na danych sprzed kryzysu finansowo-ekonomicznego, jaki obecnie toczy cały świat oraz aktualnego kryzysu energetycznego w Europie. Z problemami demograficznymi związane są sprawy ewentualnych zmian klimatycznych oraz prawdopodobnej imigracji klimatycznej z południa,-
Światowe problemy rolnictwa i wyżywienia
Wprowadzenie
Ostatnie lata na nowo uświadomiły społeczności światowej, iż problem wyżywienia wcale nie jest wydumany. Gwałtowny wzrost cen produktów rolno-żywnościowych dotknął zwłaszcza kraje najbiedniejsze, w których ludność wydatkuje na żywność lwią część i tak skromnych dochodów. Zwiększenie liczby głodujących i niedożywionych stwarza problemy humanitarne, ale i społeczne, a także przyczynia się do nasilającej się presji migracyjnej z regionów świata o niedostatku żywności. Rodzi to problemy natury politycznej także dla krajów bogatych.
W tym kontekście pojawia się pytanie o przyszłość globalnego systemu rolno-żywnościowego oraz sposoby zwiększania produkcji rolniczej. Wobec rosnących problemów środowiskowych, w tym zw-
Proces brzeski – sprawa honoru
W grudniu minie trzy lata od złożenia przez posłów PSL na ręce Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego pierwszej interpelacji, w której posłowie domagali się wniesienia wniosku o kasację wyroku w sprawie brzeskiej. Proces brzeski to jedna z najciemniejszych kart z dziejów II Rzeczypospolitej. Pomimo, że idee demokracji zwyciężyły, jej najwytrwalsi obrońcy wciąż przegrywają o miejsce w narodowej pamięci. Kasacja wyroku to jedyny sposób honorowego zakończenia tej ponurej sprawy.
Wincenty Witos aresztowany został z dziewiątego na dziesiątego września 1930 roku między stacją kolejową Kraków a K raków – Płaszów. Do przedziału, w którym jechał, weszła żandarmeria wojskowa, policja i agenci po cywilnemu. Po wylegitymowaniu oświadczyli mu, że jest aresztowany. W P-
20 lat transformacji polskiego sektora bankowego
Próby, a nawet konkretne wysiłki reformy polskiego sektora bankowego w okresie po drugiej wojnie światowej były podejmowane wielokrotnie. Ich cele i rezultaty były zasadniczo odmienne, stosownie do systemu politycznego i gospodarczego. W pierwszym okresie, mam tu na myśli zwłaszcza koniec lat 40-tych ubiegłego wieku, rozpoczęto centralizację i koncentrację sektora bankowego, polegającą na przyjęciu i intensywnym wdrażaniu w naszym kraju systemu zwanego monobankiem. Jego istotą było skoncentrowanie pełnej obsługi praktycznie całej gospodarki w jednym banku, a mianowicie w Narodowym Banku Polskim, który bardzo szybko stał się nie tylko bankiem emisyjnym, ale także, a może nawet w szczególności, bankiem operacyjnym, ze wszystkimi tego konsekwencjami dla podstawowej funkcji banku centralnego jaką jest odpowiedzialność za jakość nar-
Dochody rolników po akcesji do Unii Europejskiej
Wstęp
Kwestia dochodów w rolnictwie należy do jednych z najbardziej spornych i niejasnych, a jednocześnie zaprzątających od lat uwagę polityków, o samych rolnikach nie wspominając. Polityka nie może bowiem 'nawet w gospodarce wolnorynkowej' abstrahować od kształtowania się dochodów grup społecznych. Również inne grupy społeczne, zwłaszcza skupione w miastach, z uwagą obserwują informacje o dochodach rolników, niekiedy im współczując, ale nierzadko formułując niezbyt przychylne rolnikom opinie. Spektrum opinii o dochodach rolników mieści się w szerokim przedziale, gdyż jedni utrzymują, że rolnikom żyje się dobrze, a po akcesji do Unii Europejskiej to już wręcz znakomicie, inni natomiast formułują opinię, iż rolnictwo i wieś to obszar nędzy i zacofania. Jak to zwykle bywa, prawda leży między tymi-
Unijno-narodowa pomoc dla Polskiego rolnictwa (2004-2007)
Dopłaty, zwane potocznie „bezpośrednie” lub „obszarowe” wprowadzono dla gospodarstw rolnych naszego rolnictwa po raz pierwszy w roku przystąpienia do Unii Europejskiej, 2004. W terminologii polskiej są to „dopłaty” lub „płatności”. W terminologii unijnej są to subwencje i tak prawidłowo powinno się je nazywać. Unia stosuje wyłącznie termin subwencje. Nawet w funduszach przedakcesyjnych typu Phare czy Sapard, czy innych również stosowano termin subwencje. Należałoby również i u nas powrócić do terminu subwencje lub dotacje, gdyż faktycznie są to dotacje. Akcesję poprzedzał 10-letni okres przygotowawczy, w którym w miarę zbliżania się do członkostwa występowało coraz więcej unijnych warunków tzw. wymogów przygotowawczych. Do głównych nale-
Aparat kontroli skarbowej. Próba bilansu
W lutym 1992 r. rozpoczęły działalność Urzędy Kontroli Skarbowej z właściwością kontrolną na obszarze województwa. Ta nowa administracja kontrolna miała przede wszystkim chronić interesy i prawa majątkowe Skarbu Państwa oraz zapewnić skuteczność wykonywania zobowiązań podatkowych i innych stanowiących dochód budżetu państwa. Ustawodawca wyposażył kontrolę skarbową w dwa nowe instrumenty: inspektora jako samodzielnego kontrolera w sprawach merytorycznych oraz wywiad skarbowy. W zamiarach inicjatorów ustawy inspektorzy mieli stanowić grupę funkcjonariuszy kontroli skarbowej na wzór korpusu prokuratorskiego.
Urzędy Kontroli Skarbowej - efektywność i przyszłość
W pierwszych miesiącach 1992 r. prasa, raczej okazjonalnie, zwracała uwagę na rozpoczęt-