2012 Lutego 7
Realia Strona glowna
Styczeń NR 1 (27) 2012
Cien
Od redakcji

Wyjątkowo napięta atmosfera panuje na początku 2012 roku. Zamiast optymizmu, charakterystycznego dla nowego roku, coraz więcej obaw co on przyniesie. Wydaje się, że nie chodzi tym razem tylko o problemy finansowe kilku krajów, ale o załamanie się pewnej filozofii rozwoju, którą świat kierował się po upadku systemu komunistycznego. Za mało uświadamialiśmy sobie fakt, że za ten upadek trzeba będzie zapłacić, nawet przez społeczeństwa, które żyły w warunkach woln

Raport G. Lewicki, D. Skorupa, P. Kus Styczeń NR 1 (27) 2012

Rola i funkcjonowanie urzędu
prezydenta RP – wizje i wnioski

Główne pytanie co do miejsca i roli urzędu Prezydenta w strukturze państwa polskiego zostało rozstrzygnięte przez Konstytucję, która w art. 10 wydzielając, monteskiuszowskim wzorem, władzę ustawodawczą, władzę wykonawczą i władzę sądowniczą, jednocześnie umiejscowiła Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako podmiot władzy wykonawczej. Kompetencje Prezydenta nie są zbudowane na zasadzie paralelności wobec kompetencji Rady Ministrów, choć niektóre dziedziny spraw wydają się być tożsame. Warto zatem przytoczyć część spośród zadań, które każdorazowo spoczywają na barkach urzędującego na tym stanowisko urzędnika.

1. W sferze stosunków zagranicznych Prezydent ma pozycję zwierzchnią w zakresie najwyższego przedstawicielstwa Rzeczypospolitej (jednak ogólne kierownictwo utracił w 1997r.); a niekiedy wyłączną (np. co do ratyfikacji i wypowiadania umów międzynarodowych).

2. W sferze prawodawstwa nadzwyczajnego Prezydent może wprowadzać stan wojenny i stan wyjątkowy.

3. W sferze prawodawstwa zwykłego kompetencje Prezydenta są słabe; zapewniona konstytucją możliwość wydawania rozporządzeń jest kompetencją pozorną, ponieważ jej realizacja uzależniona jest od woli Sejmu formułującego odpowiednie szczegółowe upoważnienie (delegację ustawową, skonkretyzowaną podstawą prawną). Natomiast zarządzeniami Prezydenta nie można regulować praw i obowiązków obywatelskich, a także wszystkich innych podmiotów znajdujących się poza strukturami administracyjnymi oraz tych podmiotów w strukturach administracyjnych, które nie podlegają Prezydentowi. Także uprawnienia dotyczące kontroli zgodności aktów normatywnych z ustawami i z konstytucją są ograniczone, kompetencja Prezydenta do występowania z podobnymi wnioskami nie obejmuje bowiem rozporządzeń; niemniej Konstytucja wprowadza możliwość zawnioskowania kontroli uprzedniej w zakresie zgodności umowy międzynarodowej (jeszcze przed jej ratyfikacją) z Konstytucją.

4. W sferze obsadzania stanowisk Prezydent ma dosyć szerokie uprawienia. W tym zakresie nie ma jednak możliwości występowania z wnioskiem o odwołanie Rady Ministrów (choć w dwóch okolicznościach może ją powołać), czy innych organów naczelnych. Brak podobnej kompetencji może być widziany jako słabe zabezpieczenie funkcji i zadań Prezydenta określonych w art. 126. Konstytucyjne sformułowanie, iż Prezydent „powołuje” (Prezesa RM czy Radę Ministrów) występuje w dwóch znaczeniach (niestety nie wyróżniony przez ustrojodawcę). Czym innym jest samodzielne powołanie rządu przez Prezydenta a czym innym powołanie rządu wybranego przez Sejm.

Pobierz cały artykuł w formacie PDF

ul. Kopernika 36/40, 00-924 Warszawa, tel. 0-663 371 415, 0-693 101 300