Wyjątkowo napięta atmosfera panuje na początku 2012 roku. Zamiast optymizmu, charakterystycznego dla nowego roku, coraz więcej obaw co on przyniesie. Wydaje się, że nie chodzi tym razem tylko o problemy finansowe kilku krajów, ale o załamanie się pewnej filozofii rozwoju, którą świat kierował się po upadku systemu komunistycznego. Za mało uświadamialiśmy sobie fakt, że za ten upadek trzeba będzie zapłacić, nawet przez społeczeństwa, które żyły w warunkach woln
Nauka polska na tle Unii Europejskiej pięć lat po akcesji
I. Wstęp
W trakcie obrad Rady Europejskiej w Lizbonie w 2000 r. wyznaczony został cel strategiczny – w ciągu dekady Unia Europejska miała stać się najbardziej konkurencyjną i dynamiczną, opartą na wiedzy gospodarką na świecie. Unia Europejska realizując Strategię Lizbońską miała do roku 2010 wyprzedzić USA i Japonię. Założenia Strategii Lizbońskiej, w tym przyśpieszenie rozwoju gospodarczego w oparciu o badania i wdrożenia osiągnięć naukowych, zostały przełożone na odpowiednie decyzje o charakterze legislacyjnym i budżetowym. Wielkość unijnego budżetu na finansowanie badań naukowych stopniowo wzrastała aż do sumy prawie €54 miliardów przeznaczonej na wsparcie badań naukowych w okresie 2007– 2013. Jest to największy w świecie program naukowy, a jednocześnie największy wartościowo budżet bezpośrednio zarządzany przez Komisję.
Polska, która została przyjęta wspólnie z 10 innymi krajami do Unii Europejskiej w roku 2004, zaakceptowała cały pakiet Acquis communautaire, w tym także ustalenia dotyczące polityki naukowej. Przynależność do Unii Europejskiej stworzyło więc dla naszego kraju możliwości wynikające z unijnej polityki w zakresie badań naukowych, ale też i zagrożenia pogłębienia dystansu dzielącego nas od krajów najbardziej pod tym względem rozwiniętych. Będąc członkiem UE kraj nasz ma obecnie możliwości aktywnego wpływania na kształt polityki naukowej tego ugrupowania. Jak to stwierdził prof. Kleberg na spotkaniu Europejskiej Rady Badań z prezydentem RP – L. Kaczyńskim: „przyszłość Europy zależy w dużej mierze od rozwoju badań naukowych i od międzynarodowej współpracy na tej płaszczyźnie”3. Tak więc i przyszłość Polski jako pełnoprawnego członka Unii Europejskiej zależy w dużym stopniu od poziomu badań naukowych.
W pracy podjęto próbę oceny badań naukowych prowadzonych przez polskie ośrodki naukowe, na tle osiągnięć innych krajów, po pięciu latach naszej przynależności do Unii Europejskiej.
II. Sytuacja nauki polskiej na tle UE.
Nakłady na działalność badawczorozwojową w Polsce stanowią jedynie 0,57% PKB4. Stawia to Polskę wśród krajów o jednym z najniższych poziomów finansowania nauki w Unii Europejskiej.