Niewątpliwie najgoręcej dyskutowanym tematem w ostatnich tygodniach jest stan naszego państwa. Dobrze, że ma to miejsce w okresie przedwyborczym, kiedy w sposób naturalny wzrasta zainteresowanie tematyką społeczną. Opublikowanie długo oczekiwanego raportu zespołu badającego przyczyny katastrofy smoleńskiej sprawiło, że uwaga opinii publicznej skupiła się na sytuacji w armii, a zwłaszcza na 36 pułku specjalnym, odpowiedzialnym za przewóz najważniejszych osób w państwie. Osobiś
Rola informacji w funkcjonowaniu państwa
Rozmowa z prezesem Głównego Urzędu Statystycznego, prof. Józefem Oleńskim
– W jaki sposób statystyka wiąże się z państwem i stanowi element państwotwórczy?
– Sprawne państwo nie może istnieć bez oficjalnej statystyki publicznej. Kierowanie każdą organizacją, instytucją wymaga informacji. Kierowanie państwem, czyli sprawowanie – w różnej formie, w zależności od systemu politycznego – władzy, egzekwowanie przez państwo swoich kompetencji jako pewnej formy organizacji życia politycznego, społecznego, gospodarczego również wymaga systematycznego dopływu kompleksowej informacji. Owej informacji dostarcza statystyka oficjalna.
Państwa, które w przeszłości wypracowały pewne modele sprawnego funkcjonowania, zarządzania, niekieoddy bardzo dużymi systemami polityczno-gospodarczymi, wypracowały też systemy statystyczne. Jako przykład można podać Rzym starożytny, gdzie miały miejsce pierwsze spisy powszechne, jak czytamy w Biblii. Jeszcze wcześniej spisy powszechne jako normalne badania statystyczne prowadzone były w Chinach.
Natomiast nowoczesne państwa zaczęły tworzyć oficjalne systemy statystyczne, których zadaniem było regularne dostarczanie pewnych informacji, poczynając od XVIII wieku. Informacje te dotyczyły w pierwszej kolejności podstaw potrzebnych do podejmowania decyzji dotyczących obronności, wpływów do skarbu. W oparciu o nie można było zatem podejmować rozsądne decyzje związane z np. podatkami. Gromadzone były także informacje dotyczące innych aspektów życia społecznego, na przykład warunków życia, struktury społecznej.
– Czy w czasach nowożytnych podjęto w Polsce inicjatywę utworzenia Urzędu Statystycznego?
– Tak. Świadomość powiązania sprawnego kierowania państwem z koniecznością posiadania informacji o nim mieli już w Polsce ci, którzy wprowadzali reformy Sejmu 4-letniego, jakich ukoronowanie stanowiła Konstytucja 3-maja.
Sejm 4-letni 220 lat temu, podjął decyzję o utworzeniu organizacji, która była pierwowzorem Urzędu Statystycznego. Powołano tzw. Komisję Enumeracyjną, której zadaniem było dostarczanie władzom publicznym informacji o procesach demograficznych, także informacji o majątku, zarówno publicznym jak i prywatnym, po to, by można było sprawnie przeprowadzić reformę państwa.